تبلیغات
ایلیا - لائیک سازی و سکولارسازی
لائیک سازی و سکولارسازی | جامعه شناسی ,

لائیک سازی (و یا انفصال دین از سیاست)، سکولار(دنیوی) سازی ؛ اینها دو واژهء تا اندازه ای پیچیده هستند که اولی برای فرانسه زبانها آشنا ست، ودومی

برای انگلیسی زبانها . ژان بوبروسعی داشت تا با ایجاد یک لابراتور اختصاصی «تاریخ و جامعه شناسی تفکر لا ییک » نظر دهد که باید از لحاظ معنا یی و مفهومی بین لاییک سازی ( کوشش در جهت انفصال بین د ین و سیاست ) و سکولار سازی ( دنیوی و ناسوتی ساختن دین ) تفاوت گذاشت.لاییک سازی

« مرتبط است با تنشهای رو شن بین نیروهای اجتماعی مختلف (دینی، فرهنگی، سیاسی، حتی نظامی) که می تواند جنبه یک منازعه علمی بخود بگیرند . دراین صورت ، هدف از این کار تسلط بر دستگاه  حکومت ( و یا حداقل ایجاد نفوذ قومی بر آن ) می شود تا این که  [لاییک سازی] به عنوان بازیگر اجتماعی پا در صحنه گذاشته و راه حلی را که در مرحله اول مربوط به د ین ، بعنوان یک نهاد اجتماعی ، می شود ارئه داده ویا حتی تحمیل کند .» اما سکولار سازی ، بر خلاف این، شامل وجه مسلط یک جریان  پیشرفت، ضعیف و تدریجی افت و زوال شایستگی و تنا سب اجتماعی د ین است که درسطح گرایشات عمده ، در اصل از طریق بازی دینامیک و پویایی اجتماعی و بدون برخورد عمده بین د ین و سیاست بوقوع می پوندد . به عبارت دیگر ، در چنین شکلی ، تغییرو تعویضهای اقتصادی  ، سیاسی ، د ینی ، و علمی می توانند در هرزمینه ای تنشهای درونی ایجاد کنند ، اما ناهنجاریهای شدید و خطرناک بین تغییرات درونی د ین و تغییرات اجتماعی دیگر وجود ندا رند. بدین صورت د ین می تواند ، در تعامل با زمینه های دیگر، خود را تغییر داده واصلاح کند ، ویا اینکه دامنه ادعاهای اجتماعی خویش را مشروعیت بخشد ویاحتی ، درپاره ای از مواقع ، در تحریک آن سهیم باشد.» از چنین منظوری ، کشور دانمارک یک کشور لاییک نیست ، اما سکولار (د نیوی) است . با اینکه مذهب لوتری ( گرایش به افکار و عقاید مارتین لوتر ) مذهب رسمی (ملی) آن کشور می باشد ، جامعه مدنی آنجا از قید هر گونه قیومت دینی آزاد است . در حالی که ترکیه نمونه یک کشور لاییک است که سکولارنیست. دین اسلام ، هر چند که انقلاب مصطفی کمال [آتاتورک] آن را بعنوان دین رسمی کشور لغو کرده است ، هنوز هم نفوذ بسیار را در زندگی اجتماعی آن سرزمین دارد .

فرانسواز شامپیون ، با توجه مجدد به این تمایز ، آن را چنین مشخص می کند:

 در حا لی که منطق لاییک سازی دارای ویژگی یک جریان منا قشه ای است که مخالف قدرت سیاسی برای کلیساست ، ویا مناقشه افراد مخالف وضد روحانیون وکشیشان با آنهاست، به ویژه در کشورهای کاتولیک مشاهده که منطق سکولار سازی دارای این ویژگی است که به گونه ای سرگرم «تحول و دگرگونی همزمان  وفزاینده ی دین و حیطه های مختلف فعالیت اجتماعی» است. در این مورد دوم ، کمتر یک اختلاف و مخالفت بین دین و قدرت سیاسی وجود دارد، تا بین کلیسا ها و جا معه . این منطق دوم را بیشتر درکشورهای پرو تستان می توانیم مشاهده  کنیم ، چرا که بمراتب کمتر از کشورهای کاتولیک تحت تا ثیر پدیده ضدیت با کشیشان و روحانیون مسیحی قرار گرفته اند .

این تفکیک وتمایز بسیار بجاست، اما میتوان از برای سخن گفتن در مورد «لاییک سازی » سخن گفت؟ و آیا بهتر نیست که بین جنبه های نهادی سکولارسازی و جنبه های فرهنگی آن فرق گذاشت، در حالی که این دو جنبه و یا وجه ، مساله سکولارسازی افراد و آداب و اعمال و تصورات ذهنی آنها را باز می گذارد .

بطور قطع،سکولار سازی را باید به عنوان یک تغییر و تحول اجتماعی – فرهنگی  کلی دانست که به محدودیت نقش نهادی و فرهنگی دین منجر می شود. دین مقدار زیادی از قدرت اجتماعی خویش را از دست می دهد؛ هر چند که شامل کادر و چارچوبی است که کل جامعه را در بر می گیرد و نهایتاً به نظام آن [ جامعه] معنا می دهد، و در حالی که اعتقادات و زبان آن عمیقاً بر زندگی روزمره افراد نفوذ کرده است؛دین، در میان سایربخشهای زندگی اجتماعی ، حتی دنیایی که هر چه بیشتر برای عده ای از افراد بیگانه می نماید ، بخشی را به خود اختصاص می دهد. چنین شیوه نگرش و رهیافتی در اصل به دو روند خاص تجدد و نوگرایی بر می گردد، یکی تفکیک و تمایز عملی و اجرایی نهادها و موسسه ها ، و دیگری انفرادی شدن فزاینده بازیگران حاضر در صحنه اجتماع ، دو جریانی که به هیچ وجه معنای زوال اجتناب ناپذیر را نمی دهند، چه برسد به از بین رفتن پدیده های اعتقاد . خود تجدد گرایی می تواند، از سوی دیگر ، به عنوان یک نظام اسطوره ای نقش و عملکرد اعتقاد، درک شود.

بر گرفته از کتاب: جامعه شناسی ادیان ژان پل ویلم ترجمه دکتر عبدالرحیم گواهی


نوشته شده توسط محسن کفاش در چهارشنبه 9 فروردین 1385 و ساعت 09:03 ق.ظ
نوشته های پیشین
+ مختصری از فمینیسم+ نیایش های دکتر شریعتی + اصطلاحات سیاسی+ نهج البلاغه+ اصطلاحات سیاسی+ نهج البلاغه+ درجه آزادی+ اصطلاحات سیاسی+ نیایش های دکتر شریعتی+ نهج البلاغه+ مختصری از مکتب فرانکفورت+ نیایش های دکتر شریعتی+ اصطلاحات سیاسی+ نهج البلاغه+ اصطلاحات سیاسی

صفحات: