خطبه چهاردهم:

ای بندگان خدا كجا هستند كسانیكه خداوند به آنها عمر مرحمت فرموده ، و به نعمتهای خود آنان را متنعم نمود،و آنچه را كه باید بدانند بدانها آموخت بطوریكه دریافتند و فهمیدند، و به آنها خداوند مهلت داد و ایشان در بازی و بیهودگی فرصت را از دست دادند، و در تندرستی و رفاه بودند ولی از روی غفلت عطاهای خداوند را فراموش كردند، آنها را مدتی دراز مهلت دادند و به ایشان احسان و نیكوئی كرده از عذاب دردناك آنها را ترسانیدند ، و به نعمتهای بزرگ وعده داده شدند،( ولی متاسفانه آنها از خواب غفلت بیدار نگشتند) از گناهانیكه  ارتكاب آنها هلاك كننده  و تباه كننده است و از عیبهائیكه خداوند را به خشم می آورد دوری كنید، تا رستگار گردید.

اكنون ای بندگان خدا فرصت را غنیمت شمارید تا وقتیكه ریسمان مرگ رها است و گلوی شما را نگرفته، و روح در بدن شما می باشد و رها است و در حینی كه موقع هدایت و رستگاری است، و بدنها راحت و اجتماع فراوان و مهلت زندگانی و اراده و اختیار برقرار و موقع توبه و بازگشت و مجال انجام حاجت و نیازمندی باقی است ... .

انتر ناسیونالیسم

این اصطلاح معنای مبهمی دارد و در موارد بسیار بکار می رود. اما مفهوم کلی آن عقاید و سیاستهائی است که بر منافع مشترک اقوام و ملتها تکیه می کنند و با ناسیونالیسم پرخاشگر مخالفند. انتر ناسیونالیستها برآنند که همکاری مسالمت آمیز، اگرمیان دولت ها ممکن نباشد، میان ملت ها ممکن است.

این عقیده، در عین حال، شامل واگذاری بیشترین یا کمترین درجهء حاکمیت ملی – به میزان عقیدهء شخص به همکاری بین المللی – به موسسات بین المللی است. کسانی که هوادار کمترین میزان واگذاری حاکمیتند، این واگذاری را تا جائی مجاز می دانند که برای حفظ و تقویت امنیت بین المللی لازم باشد.

بعد از جنگ جهانی اول بود که انترناسیونالیسم زمینهء تجربی و علمی یافت، اگر چه پیش از آن متفکرانی مانند ایمانوئل کانت، ویلیام پن، و بسیاری دیگر طرحهائی برای برپا کردن یک سازمان جهانی برای پایان دادن به جنگ، ریخته بودند. اما این طرح ها تا 1919 کامیابی چندانی نداشت . اگر چه پیشرفت بسیاری  که از 1648 در زمینهء تدوین حقوق بین الملل به دست آمده بود و استفاده از داوری بین المللی در طول قرن نوزدهم و دو کنفرانس لاهه در 1899 و 1907 ، امید های بسیار برای تدوین قوانین بین الملل و حل مسالمت آمیز کشمکشها برانگیخته بود . اما پیدایش جامعهء ملل در 1919 این فکر را واقعیت بخشید و سپس دیگر سازما نهای بین المللی آنرا پیگیری کردند.

نیایش( دكتر شریعتی)

خدایا: به ماتریالیست ها بگو كه انسان درختی كه، ناخودآگاه، در طبیعت، تاریخ و جامعه می روید نیست.

خدایا: به جامعه ام بیاموز كه تنها راه بسوی تو، از زمین می گذرد، اما به من بیراهه ای میانبر را نشان بده.

خدایا: به مذهبی ها بفهمان كه : آدم از خاك است، بگو كه: یك پدیده مادی نیز به همان اندازه خدا را معنی می كند كه یك پدیدهء غیبی، در دنیا همان اندازه خدا وجود دارد كه در آخرت.

و مذهب اگر پیش از مرگ بكار نیاید، پس از مرگ به هیچ كار نخواهد آمد.

خدایا: كافر كیست؟ مسلمان كیست؟ شیعه كیست؟ سنی كیست؟ مرزهای درست هر كدام كدام است؟

من آرزو می كنم كه روزی سطح شعور و شناخت مذهبی، در این تنها كشور شیعهء جهان، به جائی برسد كه سخنگوی رسمی مذهب ما فاطمه را آنچنان كه سلیمان كتانی – طبیب مسیحی – شناسانده است، و علی را آنچنان كه دكتر جورج جرداق – طبیب مسیحی – توصیف می كند و اهل بیت را، آنچنان كه ماسینیون كاتولیك تحقیق كرده است و ابوذر غفاری را آنچنان كه جودة السحار نوشته است و حتی قرآن را آنچنان كه بلاشر – كشیش رسمی كلیسا- ترجمه نموده است و پیغمبر ما را آنچنان كه ردنسن- محقق یهودی- می بیند، بفهمد و ملت شیعه و محبان اهل بیت و متولیان  رسمی "ولایت" و مدعیان مذهب حقهء جعفری روزی بتوانند به ترجمهء آثار این كفار رسمی توفیق یابند.

فمینیسم رویكردی است كه سخت ترین انتقادها را نسبت به این ادعای جامعه شناسی ِ مرسوم و جاافتاده كه حقیقت عام یا همه شمول را در نظر دارد، روا داشته است. اینان می گویند كه جامعه شناسی در تبیین هایش، از دولت رفاه گرفته تا رسانه ها، فقط و فقط به باز تولید این تصور می پردازد كه مناسبات جنسیّتی ِ  موجود "طبیعی" است و زنان نقش های اجتماعی درخور و مناسبشان را ایفا می كنند. گفتارو نگاه جامعه شناسی همواره مردانه بوده است، و دل نگرانی های مربوط به كارنیز،تا آنجا كه كاری به كار كاردرخانه نداشته است،مردانه بود.

در تعریف فمینیسم می توان این گونه گفت كه : نگرشی انتقادی به جامعه بر اساس باور به وجود ِ نابرابری میان زن و مرد در نقش ها و پیش فرضهائی كه جامعه برای هریك قائل می شود. یا ، اگر بخواهیم از جنبهء دیگر به آن نگاه كنیم ، زنان خواهان برابری در بدست آوردن ِ امكان تحصیل، كسب شغل، درآمد، شركت در سیاست و قدرت هستند. از لحاظ جامعه شناسی این یك واقعیت است كه زنان برای نخست وزیر شدن، پزشك یا وكیل شدن بخت و امكان ِ بسیار كمتری از مردان دارند. 

خطبه چهاردهم:

ای بندگان خداوند شما را به پرهیز كاری از معصیت خداوند سفارش می كنم ، بدانید و آگاه باشید كه هر كس كه بهشت و دوزخ در پیش روی اوست مشغول شد و می داند كه چه اعمالی مردم را به بهشت می رساند و چه اعمالی آنها را به آتش وارد می سازد، و پس از آن مردم را سه قسمت كرده می فرماید:

یك قسم از مردم اند كه شتاب كننده اند به اعمال خیر و آهنا از عذاب الهی نجات یافته اند،و قسم دیگر طالب حقی است كه كامل است و او به مغفرت خداوند امیدوار است،و قسم دیگر كسی است كه از اعمال نیك كوتاهی و تقصیر ورزیده و از حق چشم پوشی نموده و او در آتش و عذاب الهی سرنگون است.

رفتن از چپ و راست راه به گمراهی می انجامد و راه راست راه میانه است كه از آن نباید منحرف گردید... .

هر كه به غیر حق ادعا كرد هلاك گردید،و هر كه دروغ گفت زیان دید،كسیكه در میان مردم نادان حق را اظهار می مینماید هلاك می شود، و جهل و نادانی بس است برای مردمی كه قدر و منزلت خویش را نشناسند،اصل راسخ و پایه محكمی كه بر تقوی و پرهیزكاری استوار است هلاك و تباه نمی شود،و زراعت هیچ قومی بر اثر آن تشنه نمی ماند.

آنارشیسم یا سروری ستیزی:

جنبش سیاسی و نظریه ای كه هوادار بر افتادن هر گونه دولت و نشستن انجمنهای آزاد و همیاری داوطلبانهء افراد و گروهها به جای هر شكلی از دولت است.

آنارشیسم قوانین دولت ها را سرچشمهء تجاوز و خاستگاه همهء بدیهای اجتماعی می داند،و به این دلیل خواستار از میان رفتن همهء دولتهاست.

اینان بر خلاف آنچه معروف است،آشوبخواه یا «هرج و مرج طلب» نیستند و جامعهء بی سامان نمی خواهند، بلكه به نظامی می اندیشند كه بر اثر همكاری آزادانه پدید آمده باشد، كه بهترین شكل آن، از نظر ایشان،ایجاد گروههای خود گردان است.زیرا آنارشیستها انسان را بذات اجتماعی می انگارند.

آنارشیستها در حالی كه در گسترش نظریهء «بگذار بكنند» بر همهء جنبه های فعالیت بشر همرای هستند،در همه چیز با هم یك زبان نیستند و به آنارشیستهای بهبودخواه،كمونیست و فرد باور تقسیم می شوند.پیروانشان چند دسته اند:یكی،پیروان پرودن،آنارشیست فرانسوی،كه خواهان تغییر دادن آرام جامعه بود؛دستهء دوم ،پیروان بلانكی كه خواهان به چنگ آوردن قدرت با زور بود و دستهء آخر پیروان باكونین آنارشیست روس و «پدر آنارشیست جدید»، كه راه بلانكی را ادامه داد.

آنارشیستها همگی در برافكندن هر نوع دولت همرایند و دموكراسی را نیز استبداد اكثریت می دانند كه شر آن كمی كمتر از استبداد سلطنتی است.

خطبه سیزدهم:

مردم بدانید که یک مسئله از احکام دین از یکی از علماء پرسیده می شود او با رای خود به آن فتوی می دهد و حکم می کند و عین همان مسئله از قاضی دیگری پرسیده می شود او بر خلاف قاضی اول حکم می نماید،آنگاه آن قاضیان خلاف یکدیگر در نزد قاضی القضات که آنها را قاضی قرار داده جمع می شوند و از او تصدیق می خواهند قاضی القضات رای همهء آنان را صحیح و درست می داند و حال آنکه خدای آنها یکی است و پیغمبر آنها یکی است کتاب آنها که قرآن باشد یکی است. پس در یک مسئله اینهمه اختلاف فتوی چیست؟ و تصویب قاضی القضات آن همه اختلاف را از روی چه مبنائی است؟

آیا خداوند سبحان آنها را امر فرمودهکه با یکدیگر به اختلاف فتوی دهند و آنها اطاعت فرمان خداوند را کرده اند؟یا اینکه خداوند آنها را از اختلاف نهی فرموده و آنها معصیت و نافرمانی نموده اند . یا اینکه خداوند متعال دین ناقصی فرستاده و برای تکمیل و اتمام آن از همه آنها کمک و یاری طلبیده؟ ... .(پس علت چسیت؟)

سبب اختلاف قضات همان جهل و نادانی آنها است به کتاب خداوند و سنت رسول اکرم پس اینگونه قضات لیاقت فتوی دادن را ندارند. ضاهر فرآن کریم شگفت آور و نیکو و باطن آن عمیق و ژرف است پس همه کس به اسرار آن پی نمی برد،و عجاعب و غرائب و نکات و اسرار آن پایانی ندارد و زوال نمی پذیرد،و تاریکی ها ی جهل و ظلمت و شبهات جز با قرآن مجید رفع نمی گردد.

قسمت چهارم:

خدایا:جامعه ام را از بیماری تصوف و معنویت زدگی شفا بخش،تا به زندگی و واقعیت بازگردد،و مرا از ابتذال زندگی و بیماری واقعیت زدگی نجات بخش،تا به آزادی عرفانی و کمال معنوی برسم.

خدایا:به روشنفکرانی که اقتصاد را "اصل" می دانند،بیاموزکه:اقتصاد هدف نیست، و به مذهبی ها که "کمال" را هدف می دانند،بیاموز که:اقتصاد هم "اصل" است.

خدایا:این آیه را بر زبان داستایوسکی رانده ای،یر دلهای روشنفکران فرود آر که:"اگر خدا نباشد،همه چیز مجاز است" جهان فاقد معنی و زندگی فاقد هدف و انسان پوچ است،و انسان فاقد معنی ، فاقد مسئولیت نیز هست.

خدایا:در برابر هر آنچه انسان ماندن را به تباهی می کشاند،مرا با "نداشتن" و "نخواستن"،روئین تن کن.

خدایا:به هر که دوست می داری بیاموز که:عشق از زندگی کردن بهتر است،و به هر که دوست تر می داری،بچشان که:دوست داشتن از عشق برتر است!

خدایا:به من توفیق تلاش در شکست؛صبر در نومیدی؛رفتن بی همراه؛جهاد بی سلاح؛کار بی پاداش؛فداکاری در سکوت؛دین بی دنیا؛مذهب بی عوام؛عظمت بی نام؛خدمت بی نان؛ایمان بی ریا؛خوبی بی نمود؛گستاخی بی خامی؛مناعت بی غرور؛عشق بی هوس؛تنهائی در انبوه جمعیت؛دوست داشتن بی آنکه دوست بداند؛روزی کن.